तुर्कस्तानमधील भूकंप हा या शतकातील सर्वात प्राणघातक भूकंपांपैकी एक आहे. त्याची कारणे खालीलप्रमाणे:

तुर्कस्तान-भूकंप

सोमवारी तुर्की आणि सीरियाला हादरवून सोडणाऱ्या विनाशकारी भूकंपामुळे सुमारे ८,००० लोकांचा मृत्यू झाल्याचे आणि हजारो लोक जखमी झाल्याचे वृत्त आहे.

दोन्ही देशांमध्ये हजारो इमारती कोसळल्या आणि मदत संस्थांनी वायव्य सीरियामध्ये "भयानक" परिणामांचा इशारा दिला आहे, जिथे लाखो असुरक्षित आणि विस्थापित लोक आधीच मानवतावादी मदतीवर अवलंबून होते.

मोठ्या प्रमाणावर बचावकार्य सुरू असून, जागतिक समुदाय शोध आणि मृतदेह बाहेर काढण्याच्या कामात मदत करत आहे. दरम्यान, विविध यंत्रणांनी इशारा दिला आहे की या दुर्घटनेतील मृतांचा आकडा लक्षणीयरीत्या वाढू शकतो.

भूकंपाबद्दल आपल्याला काय माहिती आहे आणि तो इतका प्राणघातक का होता, ते येथे दिले आहे.

भूकंप कुठे झाला?

गेल्या शंभर वर्षांतील या प्रदेशातील सर्वात शक्तिशाली भूकंपांपैकी एकाने सोमवारी पहाटे ४ वाजण्याच्या सुमारास रहिवाशांना झोपेतून हादरवून सोडले. युनायटेड स्टेट्स जिओलॉजिकल सर्व्हे (USGS) ने दिलेल्या माहितीनुसार, हा भूकंप तुर्कस्तानच्या गाझियानटेप प्रांतातील नुरदागीच्या पूर्वेला २३ किलोमीटर (१४.२ मैल) अंतरावर, २४.१ किलोमीटर (१४.९ मैल) खोलीवर झाला.

मूळ घटनेनंतरच्या काही तासांतच त्या प्रदेशात भूकंपाचे अनेक धक्के जाणवले. यूएसजीएसच्या (USGS) माहितीनुसार, पहिला भूकंप झाल्यानंतर ११ मिनिटांनी ६.७ तीव्रतेचा एक धक्का बसला, परंतु सर्वात मोठा भूकंप, ज्याची तीव्रता ७.५ होती, तो सुमारे नऊ तासांनंतर दुपारी १:२४ वाजता झाला.

मूळ भूकंपाच्या सुमारे ९५ किलोमीटर (५९ मैल) उत्तरेला झालेला ७.५ तीव्रतेचा तो आफ्टरशॉक, आतापर्यंत नोंदवलेल्या १०० हून अधिक आफ्टरशॉकपैकी सर्वात शक्तिशाली आहे.

बचाव पथके आता सीमेच्या दोन्ही बाजूंच्या ढिगाऱ्याखालून वाचलेल्यांना बाहेर काढण्यासाठी वेळेसोबत आणि नैसर्गिक संकटांसोबत शर्यत करत आहेत. देशाच्या आपत्ती व्यवस्थापन संस्थेनुसार, तुर्कीमध्ये ५,७०० हून अधिक इमारती कोसळल्या आहेत.

सोमवारचा भूकंप हा गेल्या शतकात तुर्कस्तानने अनुभवलेल्या सर्वात शक्तिशाली भूकंपांपैकी एक होता – यूएसजीएसच्या (USGS) मते, १९३९ मध्ये देशाच्या पूर्वेला ७.८ तीव्रतेचा भूकंप झाला होता, ज्यात ३०,००० हून अधिक लोकांचा मृत्यू झाला होता.

पहिला भूकंप

भूकंप का होतात?

जगातील प्रत्येक खंडात भूकंप होतात – हिमालयातील सर्वोच्च शिखरांपासून ते मृत समुद्रासारख्या खोल दऱ्यांपर्यंत आणि अंटार्क्टिकाच्या अतिथंड प्रदेशांपर्यंत. तथापि, या भूकंपांचे वितरण यादृच्छिक नसते.

यूएसजीएस (USGS) भूकंपाची व्याख्या पुढीलप्रमाणे करते: “भूपृष्ठातील भेगेवर अचानक झालेल्या घसरणीमुळे जमिनीला बसणारा कंप. पृथ्वीच्या बाह्य थरातील ताण भेगेच्या दोन्ही बाजूंना एकमेकांकडे ढकलतो. ताण वाढत जातो आणि खडक अचानक घसरतात, ज्यामुळे ऊर्जा लहरींच्या स्वरूपात बाहेर पडते. या लहरी पृथ्वीच्या कवचातून प्रवास करतात आणि भूकंपाच्या वेळी आपल्याला जाणवणारा कंप निर्माण करतात.”

भूकंपानंतर पृथ्वीतून प्रवास करणाऱ्या भूकंपीय लहरींवर लक्ष ठेवणाऱ्या भूकंपमापकांचा वापर करून भूकंपांचे मोजमाप केले जाते.

बऱ्याच जणांना “रिश्टर स्केल” ही संज्ञा परिचित असेल, जी शास्त्रज्ञ पूर्वी अनेक वर्षांपासून वापरत होते, परंतु यूएसजीएसच्या (USGS) मते, आजकाल ते सामान्यतः मॉडिफाइड मर्कल्ली इंटेन्सिटी स्केल (MMI) वापरतात, जे भूकंपाच्या तीव्रतेचे अधिक अचूक मापन आहे.

भूकंप कसे मोजले जातात

भूकंप कसे मोजले जातात

हा इतका प्राणघातक का होता?

हा भूकंप इतका प्राणघातक होण्यास अनेक घटक कारणीभूत ठरले आहेत. त्यापैकी एक म्हणजे भूकंप होण्याची वेळ. भूकंप पहाटेच्या वेळी झाल्यामुळे, त्यावेळी अनेक लोक झोपलेले होते आणि आता ते त्यांच्या घरांच्या ढिगाऱ्याखाली अडकले आहेत.

याव्यतिरिक्त, प्रदेशातून थंड आणि दमट हवामान प्रणाली पुढे सरकत असल्याने, खराब परिस्थितीमुळे सीमेच्या दोन्ही बाजूंचे बचाव आणि शोधकार्य अधिकच आव्हानात्मक बनले आहे.

तापमान आधीच खूप कमी आहे, पण बुधवारपर्यंत ते शून्याखाली अनेक अंशांनी घसरण्याची शक्यता आहे.

सध्या तुर्कस्तान आणि सीरियावर कमी दाबाचा पट्टा आहे. सीएनएनच्या वरिष्ठ हवामानशास्त्रज्ञ ब्रिटली रिट्झ यांच्या मते, हा पट्टा पुढे सरकल्यावर मध्य तुर्कस्तानमधून "लक्षणीयरीत्या थंड हवा" खाली येईल.

बुधवारी सकाळी गाझियानटेपमध्ये -४ अंश सेल्सिअस (२४.८ अंश फॅरेनहाइट) आणि अलेप्पोमध्ये -२ अंश तापमान राहण्याचा अंदाज आहे. गुरुवारी, हा अंदाज अनुक्रमे -६ अंश आणि -४ अंशांपर्यंत आणखी खाली येईल.

परिस्थितीमुळे मदत पथकांना बाधित भागात पोहोचणे आधीच आव्हानात्मक झाले आहे, असे तुर्कीचे आरोग्य मंत्री फहरेटिन कोका म्हणाले. तसेच, खराब हवामानामुळे सोमवारी हेलिकॉप्टर उड्डाण करू शकले नाहीत, असेही त्यांनी पुढे सांगितले.

परिस्थिती गंभीर असूनही, आणखी भूकंपाचे धक्के बसण्याच्या शक्यतेच्या पार्श्वभूमीवर अधिकाऱ्यांनी रहिवाशांना त्यांच्या स्वतःच्या सुरक्षिततेसाठी इमारती सोडून जाण्यास सांगितले आहे.

दोन्ही देशांमध्ये झालेल्या प्रचंड नुकसानीमुळे, या दुर्घटनेत स्थानिक बांधकाम पायाभूत सुविधांनी कोणती भूमिका बजावली असेल, याबद्दल अनेकजण प्रश्न विचारू लागले आहेत.

यूएसजीएसचे स्ट्रक्चरल इंजिनिअर किशोर जयस्वाल यांनी मंगळवारी सीएनएनला सांगितले की, तुर्कस्तानने भूतकाळात मोठे भूकंप अनुभवले आहेत, ज्यात १९९९ मधील भूकंपाचाही समावेश आहे.नैऋत्य तुर्कस्तानवर धडकलेआणि १४,००० हून अधिक लोकांचा बळी घेतला.

जैस्वाल म्हणाले की, तुर्कस्तानचे अनेक भाग अतिउच्च भूकंपीय धोका क्षेत्र म्हणून घोषित करण्यात आले आहेत आणि त्यामुळे, या प्रदेशातील बांधकाम नियमांनुसार, बांधकाम प्रकल्पांनी अशा प्रकारच्या घटनांना तोंड दिले पाहिजे आणि योग्यरित्या काम केल्यास बहुतेक प्रकरणांमध्ये विनाशकारी दुर्घटना टाळल्या पाहिजेत.

पण सर्वच इमारती आधुनिक तुर्की भूकंप मानकांनुसार बांधल्या गेल्या नाहीत, असे जैस्वाल म्हणाले. रचना आणि बांधकामातील त्रुटींमुळे, विशेषतः जुन्या इमारतींमध्ये, अनेक इमारती भूकंपाच्या धक्क्यांची तीव्रता सहन करू शकल्या नाहीत.

"जर तुम्ही या संरचनांची रचना त्यांच्या डिझाइन केलेल्या आयुर्मानात येऊ शकणाऱ्या भूकंपाच्या तीव्रतेनुसार करत नसाल, तर या संरचना चांगली कामगिरी करणार नाहीत," असे जयस्वाल म्हणाले.

जयस्वाल यांनी असा इशाराही दिला की, आपण अनुभवलेल्या त्या दोन शक्तिशाली भूकंपांमुळे उभ्या असलेल्या अनेक वास्तू लक्षणीयरीत्या कमकुवत झाल्या असतील. त्या जीर्ण झालेल्या वास्तू पाडण्याइतका शक्तिशाली भूकंपाचा धक्का बसण्याची अजूनही थोडी शक्यता आहे. त्यामुळे, या भूकंपाच्या धक्क्यांच्या काळात, बचाव कार्यासाठी त्या कमकुवत वास्तूंपर्यंत पोहोचताना लोकांनी खूप काळजी घ्यावी.

नुकसान-१
नुकसान-३

पोस्ट करण्याची वेळ: ०८-फेब्रुवारी-२०२३