एक्स्कॅव्हेटरचे ७ प्रकार

प्रत्येक प्रकारच्या उत्खनन यंत्राची स्वतःची वैशिष्ट्ये आणि उपयोग आहेत:

क्रॉलर एक्स्कॅव्हेटर्स: यांना स्टँडर्ड एक्स्कॅव्हेटर्स असेही म्हणतात, यांचा वापर सामान्यतः बहुतांश खोदकामाच्या कामांसाठी केला जातो. यामध्ये चाकांऐवजी ट्रॅक बसवलेले असतात, ज्यामुळे त्यांना विविध प्रकारच्या भूप्रदेशांवर उत्कृष्ट स्थिरता आणि संतुलन मिळते. ट्रॅकमुळे, ते चिखल किंवा वालुकामय जमिनीसारख्या असमान किंवा मऊ जमिनीवर काम करण्यासाठी अत्यंत योग्य आहेत. त्यांचा वापर सामान्यतः खोदकाम, चर खोदणे, मातीकाम आणि अवजड वस्तू उचलण्यासाठी केला जातो.

चाकी उत्खनक: क्रॉलर उत्खनकांच्या तुलनेत, चाकी उत्खनकांमध्ये अधिक गतिशीलता असते आणि ते कठीण पृष्ठभाग व शहरी वातावरणासाठी योग्य असतात. ते रस्त्यांवर वेगाने फिरू शकतात, ज्यामुळे कामाची जागा वारंवार बदलणाऱ्या परिस्थितींसाठी ते आदर्श ठरतात.

ड्रॅगलाइन एक्स्कॅव्हेटर्स: या प्रकारचे एक्स्कॅव्हेटर सामान्यतः मोठ्या प्रमाणावरील उत्खनन कार्यांसाठी वापरले जातात, जसे की पृष्ठभागावरील खाणकाम आणि खोल खड्डे खोदणे. ड्रॅगलाइन एक्स्कॅव्हेटर्सना एक मोठी बकेट असते, जी केबल्सद्वारे लटकवलेली असते आणि तिचा उपयोग सामग्री 'ओढण्यासाठी' केला जातो. ते विशेषतः लांब अंतराचे खोदकाम आणि मोठ्या प्रमाणात सामग्री हलवण्यासाठी योग्य आहेत.

सक्शन एक्स्कॅव्हेटर्स: यांना व्हॅक्यूम एक्स्कॅव्हेटर्स असेही म्हणतात. हे जमिनीवरील कचरा आणि माती काढण्यासाठी उच्च दाबाच्या सक्शनचा वापर करतात. विद्यमान पायाभूत सुविधांचे नुकसान टाळण्यासाठी भूमिगत सुविधा टाकताना जमीन साफ ​​करण्यासाठी यांचा अनेकदा वापर केला जातो.

स्किड स्टीअर एक्स्कॅव्हेटर्स: हे छोटे एक्स्कॅव्हेटर्स अत्यंत बहुपयोगी असून अरुंद जागेतही काम करू शकतात. त्यांच्या रचनेमुळे बकेट्स, हॅमर्स, ब्रूम्स इत्यादी ॲटॅचमेंट्स वेगाने बदलता येतात, जे पाडकाम, माती मिसळणे आणि साफसफाई यांसारख्या विविध कामांसाठी उपयुक्त ठरतात.

लांब पल्ल्याचे उत्खनक: वाढवलेल्या भुजा आणि बादलीमुळे, ते अशा भागांसाठी योग्य आहेत जिथे सामान्य उत्खनन उपकरणे पोहोचू शकत नाहीत. त्यांचा वापर सामान्यतः इमारती पाडण्यासाठी, जलमार्ग मोकळे करण्यासाठी आणि लांब अंतरावरून काम करण्याची आवश्यकता असलेल्या इतर कामांसाठी केला जातो.

मिनी एक्स्कॅव्हेटर्स: मिनी एक्स्कॅव्हेटर्स आकाराने लहान असून शहरी परिसर किंवा अरुंद जागांसारख्या मर्यादित जागेत काम करण्यासाठी अत्यंत योग्य आहेत. मोठ्या एक्स्कॅव्हेटर्सच्या तुलनेत आकार लहान असूनही, ते शक्तिशाली आणि प्रभावी असतात आणि अनेकदा लहान उत्खनन प्रकल्पांसाठी व लँडस्केपिंगच्या कामांसाठी वापरले जातात.

या प्रकारचे एक्स्कॅव्हेटर विशिष्ट कामाच्या गरजेनुसार तयार केलेले असतात आणि लहान बागकामापासून ते मोठ्या बांधकाम प्रकल्पांपर्यंत महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावतात.

१. क्रॉलर एक्स्कॅव्हेटर्स

चाकांवर चालणाऱ्या इतर मोठ्या एक्स्कॅव्हेटर्सच्या विपरीत, क्रॉलर्स दोन मोठ्या अखंड ट्रॅकवर चालतात आणि खाणकाम व अवजड बांधकाम कामांसाठी सर्वोत्तम असतात. कॉम्पॅक्ट एक्स्कॅव्हेटर्स म्हणूनही ओळखले जाणारे हे एक्स्कॅव्हेटर्स, जड ढिगारा आणि माती उचलण्यासाठी हायड्रॉलिक पॉवर मेकॅनिझमचा वापर करतात.

त्यांच्या चेन व्हील प्रणालीमुळे ते कमी जोखमीसह टेकड्यांवरून खाली घसरू शकतात आणि चढू शकतात, ज्यामुळे ते डोंगराळ भागांची सपाटीकरण आणि असमान भूभागाचे सुशोभीकरण करण्यासाठी उपयुक्त ठरतात. इतर एक्स्कॅव्हेटर्सपेक्षा कमी वेगवान असले तरी, क्रॉलर्स एकूणच अधिक संतुलन, लवचिकता आणि स्थिरता प्रदान करतात.

फायदे:असमान जमिनीवर अधिक संतुलन आणि स्थिरता प्रदान करते

तोटे:इतर काही उत्खनन यंत्रांपेक्षा हळू

२. चाके असलेले उत्खनन यंत्र

चाकी एक्स्कॅव्हेटर आकाराने आणि दिसण्यात क्रॉलरसारखेच असतात, पण ते ट्रॅकऐवजी चाकांवर चालतात. ट्रॅकच्या जागी चाके लावल्यामुळे ते काँक्रीट, डांबर आणि इतर सपाट पृष्ठभागांवर अधिक वेगाने चालवता येतात व त्यांची हालचालही सोपी होते, तसेच त्यांची शक्तीची क्षमताही पूर्वीसारखीच राहते.

ट्रॅकच्या तुलनेत चाके असमान जमिनीवर कमी स्थिरता देत असल्यामुळे, चाके असलेले एक्स्कॅव्हेटर सामान्यतः रस्त्यांची कामे आणि शहरी प्रकल्पांसाठी वापरले जातात. तथापि, डांबर किंवा काँक्रीटवरून असमान पृष्ठभागावर जाताना स्थिरता वाढवण्यासाठी ऑपरेटर आऊटरिगर जोडू शकतात.

फायदे:सपाट पृष्ठभागांवर जलद आणि सहज हाताळणी

तोटे:असमान भूभागावर खराब कामगिरी

३. ड्रॅगलाइन एक्स्कॅव्हेटर्स

ड्रॅगलाइन एक्स्कॅव्हेटर हे एक मोठे एक्स्कॅव्हेटर आहे जे वेगळ्या प्रक्रियेने चालते. हे उपकरण एका होइस्ट रोप प्रणालीचा वापर करते, जी होइस्ट कपलरद्वारे बकेटला जोडलेली असते. बकेटची दुसरी बाजू एका ड्रॅगलाइनला जोडलेली असते, जी बकेटपासून कॅबपर्यंत जाते. होइस्ट रोप बकेटला वर-खाली करते, तर ड्रॅगलाइन बकेटला ड्रायव्हरच्या दिशेने खेचते.

त्यांच्या वजनामुळे, ड्रॅगलाइनची जोडणी अनेकदा जागेवरच केली जाते. या प्रकारच्या एक्स्कॅव्हेटरची वैशिष्ट्यपूर्ण प्रणाली सामान्यतः कालवे खोदण्यासारख्या मोठ्या नागरी अभियांत्रिकी प्रकल्पांमध्ये वापरली जाते.

फायदे:पाण्याखालील उत्खनन आणि कालव्याचे ड्राईव्हिंग करण्यासाठी ड्रॅगलाइन सिस्टीम आदर्श आहे.

तोटे:वजन आणि आकारामुळे लहान कामांसाठी ते अव्यवहार्य ठरते.

४. सक्शन एक्स्कॅव्हेटर्स

व्हॅक्यूम एक्स्कॅव्हेटर म्हणूनही ओळखल्या जाणाऱ्या, सक्शन एक्स्कॅव्हेटरमध्ये ४०० हॉर्सपॉवरपर्यंत शक्ती देण्यास सक्षम असलेला एक सक्शन पाईप असतो. एक्स्कॅव्हेटर प्रथम जमीन भुसभुशीत करण्यासाठी पाण्याचा झोत सोडतो.

ज्याच्या कडेला तीक्ष्ण दाते असतात तो पाईप मग एक निर्वात पोकळी निर्माण करतो, जी माती आणि कचरा ताशी २०० मैल वेगापर्यंत वाहून नेते.

सक्शन एक्स्कॅव्हेटर नाजूक भूमिगत कामांसाठी आदर्श आहे, कारण त्यामुळे नुकसानीची शक्यता ५० टक्क्यांहून अधिक कमी होऊ शकते.

फायदे:वाढीव अचूकतेमुळे नाजूक कामांमध्ये होणारे नुकसान कमी होते.

तोटे:मोठ्या प्रमाणावरील उपयोगांसाठी अरुंद सक्शन पाईप अव्यवहार्य असतात.

५. स्किड स्टीअर एक्स्कॅव्हेटर्स

सामान्य एक्स्कॅव्हेटर्सच्या विपरीत, स्किड स्टीअर्समध्ये बूम आणि बकेट्स चालकापासून दूर तोंड करून असतात. या रचनेमुळे अटॅचमेंट्स कॅबच्या भोवती फिरण्याऐवजी तिच्यावरून पोहोचू शकतात, ज्यामुळे हे एक्स्कॅव्हेटर्स अधिक अरुंद जागांमध्ये आणि अवघड वळणे घेताना उपयुक्त ठरतात.

त्यांचा उपयोग अनेकदा तलाव खोदणे, जागेची स्वच्छता, निवासी कामे आणि कचरा काढणे यांसारख्या कामांसाठी केला जातो, जिथे जागा मर्यादित असते आणि वस्तू दूरदूर पसरलेल्या असतात.

फायदे:अरुंद आणि चिंचोळ्या जागांमध्ये सहजपणे हाताळता येते

तोटे:असमान किंवा निसरड्या पृष्ठभागांवर चांगली कामगिरी करत नाहीत

६. लांब पल्ल्याचे उत्खनन यंत्र

नावाप्रमाणेच, लाँग रीच एक्स्कॅव्हेटरमध्ये लांब आर्म आणि बूमचे भाग असतात. या डिझाइनमुळे पोहोचायला कठीण असलेल्या ठिकाणी अधिक चांगल्या प्रकारे काम करता येते. एक्स्कॅव्हेटरचा वाढवता येणारा आर्म आडव्या दिशेने १०० फुटांपेक्षा जास्त पोहोचू शकतो.

हे एक्स्कॅव्हेटर्स संरचनात्मक पाडकाम आणि जलाशयांवरील भिंती पाडण्यासारख्या विध्वंस प्रकल्पांसाठी सर्वोत्तम आहेत. शियरिंग, क्रशिंग आणि कटिंग यांसारखी अतिरिक्त कामे करण्यासाठी आर्मला विविध अटॅचमेंट्स जोडल्या जाऊ शकतात.

फायदे:लांब बूम दुर्गम ठिकाणांसाठी आणि पाडकामाच्या प्रकल्पांसाठी आदर्श आहे.

तोटे:अरुंद जागेत वापरण्यास अवघड

७. मिनी एक्स्कॅव्हेटर्स

अलिकडच्या वर्षांत, अधिकाधिक कंत्राटदार मिनी एक्स्कॅव्हेटर्स वापरत आहेत. हे मानक एक्स्कॅव्हेटरचे एक लहान आणि हलके स्वरूप असून, ते जमिनीचे नुकसान कमी करण्यास आणि पार्किंग लॉट्स व इमारतींच्या आतील जागांसारख्या गर्दीच्या व अरुंद ठिकाणी सहजपणे जाण्यास सक्षम आहे. कॉम्पॅक्ट एक्स्कॅव्हेटर्स म्हणूनही ओळखल्या जाणाऱ्या मिनी एक्स्कॅव्हेटर्समध्ये, अधिक अरुंद वळणे घेण्यासाठी आणि कोणत्याही अडथळ्यांशी संपर्क टाळण्यासाठी सामान्यतः टेल-स्विंग कमी किंवा शून्य असतो.